1886 - 2011
Onderweg naar een gedenkwaardig lustrum
Het is aan de studenten van Minerva te danken dat de burgers van de stad Leidens Ontzet kunnen vieren op 3 oktober, de dag dat de Spanjaarden in 1574, met dank aan de Geuzen, op de vlucht sloegen.
In september 1823 besloot de raad van de stad deze viering voortaan op zondag te houden. Dat scheelde een vrije dag. Daardoor zou de viering feitelijk worden afgeschaft. Tegen dit besluit kwamen de studenten fel in opstand. In dat jaar riepen de studenten de burgers op de vlag massaal uit te steken en werd door hen ‘aan Leydens nooddruftige ingezetenen eene extra bedeeling van haring en wittebrood uitgereikt’. Dankzij de studenten wordt Leidens Ontzet op 3 oktober, de dag van het Ontzet gevierd.
Tot 1823 en ook daarna lag de regie van het feest bij de gemeente en werden de Herdenking en Viering vaak gekoppeld aan een jaarmarkt, de voorloper van de Kermis. Sinds de oprichting in 1886 is de 3 October Vereeniging ‘de baas van het feest’. Uiteraard in nauwe samenwerking met de gemeente Leiden, de politie en de brandweer.
De Leidenaars weten dat er een 3 October Vereeniging bestaat. Hoewel, er zijn er nog steeds die denken dat de gemeente dit feest organiseert én betaalt. De bestuurs- en commissieleden van de 3 October Vereeniging zijn die mensen die voor en op 3 oktober een jacquet met hoge hoed dragen en met een paraplu rondlopen. En welke inspanningen deze ‘burgemeesters’, een titel waarmee zij herhaaldelijk worden aangesproken, zich getroosten om een waardige Herdenking en een feestelijke Viering te organiseren, dat weten slechts diegenen die wel eens achter de schermen hebben gekeken. Maar hoe is de 3 October Vereeniging tot stand gekomen?
Directe aanleiding tot de oprichting van de 3 October Vereeniging was de onthulling van een standbeeld voor Van der Werf in 1884. Het enthousiasme en de publiciteit rondom dit gebeuren was zo groot dat de heer N. Brouwer, onderwijzer en lid van de Commissie van Volksbijeenkomsten, het initiatief nam om tot de oprichting van een dergelijke vereniging te komen.
Op 13 mei 1886 werd de oprichting tijdens een bijeenkomst in de Stadsgehoorzaal een feit. Daar waren 160 mensen bij aanwezig. Als naam werd de weinig originele doch zeer toepasselijke 3 October Vereeniging gekozen. Het eerste negenkoppige bestuur bestond naast N. Brouwer als voorzitter, uit onder meer dr. E.A.O. Was (secretaris), J. Goedeljee (penningmeester) en – als ‘dank voor de instandhouding van een herdenking van Leidens Ontzet’ – kreeg de preses van het Leidsch Studenten Corps (LSC) een vaste plaats in dit college. Dit laatste is zo gebleven tot op de huidige dag, zij het dat door de samenvoeging in 1972 van het LSC en de Vereniging Vrouwelijke Studenten Leiden (VVSL) deze functie wordt vervuld door de Praesis Collegii van de Leidse Studentenvereniging Minerva.
Vanaf het allereerste begin kent de Vereeniging ook een erevoorzitter, namelijk de burgemeester van de stad. In juli 1886 hadden zich al 1060 leden aangemeld.
In het oprichtingsjaar verscheen een in opdracht van de 3 October Vereeniging gedrukt boekje, met daarin afgedrukt Psalmen, Lofzangen en Liederen, die onder andere tijdens de Dankdienst, die vanaf Leidens Ontzet in 1574 elk jaar wordt gehouden, worden gezongen. Deze Dankdienst of Herdenkingsdienst is het oudste onderdeel van de 3 oktoberfeesten.In de viering op 2 en 3 oktober zijn vaste nummers te onderscheiden, die altijd op het programma staan, zoals Taptoe, Reveille, Koraalzang, uitreiking Haring & Wittebrood. De andere festiviteiten hebben eveneens vaste benamingen, zoals Optocht en Kermis, maar zij variëren steeds van inhoud.
Het bestuur van de 3 October Vereeniging organiseert het feest en is verantwoordelijk voor een vlekkeloos verloop van de grote verscheidenheid aan onderdelen. Een goed contact en sluitende afspraken met de gemeente zijn onontbeerlijk. Het bestuur van de Vereeniging heeft convenanten met Leiden afgesloten. Daarin is tot in detail vastgelegd wat de Vereeniging van Leiden mag verwachten, en omgekeerd, ten aanzien van bijvoorbeeld parkeer- en inrijverboden, afsluitingen en verlichtingen, wegbebakening en reiniging.
Voor de uitvoering van het omvangrijke programma heeft de Vereeniging gekozen voor de instelling van commissies. In feite werkgroepen, elk verantwoordelijk voor een of meer onderdelen van het programma.
Ongeveer honderd dames en heren zijn vrijwillig actief in de Evenementen-, Optocht- en Taptoecommissie, in de commissies Herdenking, PR & Werving, de commissies Lunapark en Haring & Wittebrood en Hutspot.
Direct na 3 oktober komen de leden van de commissies bijeen voor zowel een evaluatie als een eerste bespreking over de invulling van de viering in het volgende jaar. Vanaf januari is het vizier geheel gericht op de dan weer naderende Herdenking van het Beleg en de Viering van Leidens Ontzet.
De 3 October Vereeniging telt ruim 14.000 leden. Het streven is om in 2011, wanneer het
125-jarig bestaan wordt gevierd, te groeien naar 25.000 leden.
Geef u op als lid van de 3 October Vereeniging!!!
U kunt zich via deze pagina aanmelden als nieuw lid
(Bron: ‘Leiden, eeuwig feest’)